Uczulenie na mleko matki – co zrobić, kiedy nie możesz karmić malucha?

Karmienie piersią to wyjątkowy czas. Matka nawiązuje wówczas z dzieckiem szczególny kontakt, a sam proces pozytywnie wpływa na oba organizmy. Czasami jednak pojawia się nieoczekiwany problem – okazuje się, że dziecko jest uczulone na naturalny pokarm. Jak rozpoznać taką sytuację, co należy wówczas zrobić?

Nie ma lepszego pokarmu niż mleko matki

Własne mleko jest najlepszym pokarmem, jakie możesz dać swojemu dziecku – medycyna nie ma co do tego wątpliwości. Zawiera ono przeciwciała, dzięki czemu przekazujesz maleństwu odporność na choroby zakaźne. Przeciwciała chronią niemowlę, dopóki jego organizm nie nauczy się bronić przed bakteriami i wirusami, z którymi spotka się w środowisku naturalnym lub otrzyma dzięki szczepieniom. U dziecka karmionego piersią zmniejsza się też ryzyko nadwagi i cukrzycy, a nawet zachorowania na niektóre nowotwory w dorosłym życiu.

Mama też ma korzyści z karmienia – chroni ono przed depresją poporodową, a także pozwala szybciej wrócić do wagi sprzed ciąży. Karmienie piersią ma pozytywne efekty nawet wiele lat później – zmniejsza ryzyko zachorowania na wiele chorób, m.in. raka piersi i jajnika, osteoporozę i wynikające z niej złamania, choroby serca czy cukrzycę.

Alergia na mleko matki zdarza się rzadko

Skład Twojego mleka jest doskonale dostosowany do potrzeb dziecka, zawiera m.in. białko, tłuszcze, cukry, sole mineralne, witaminy, czynniki odpornościowe i oczywiście wodę. Dziecko powinno być karmione wyłącznie pokarmem naturalnym do ukończenia 6. miesiąca życia, a następnie – przynajmniej do ukończenia 2. roku życia – mlekiem uzupełnionym o inne pokarmy.

W prawidłowych warunkach pozwala to maluchowi optymalnie się rozwijać. Czasem jednak okazuje się, że dziecko jest uczulone na naturalne mleko. Ta rzadka, bo występująca u 0,5-2 % dzieci choroba wymaga od rodziców szybkiego podjęcia działań.

Objawy uczulenia na mleko matki

Uczulenie na kobiece mleko objawia się u dziecka podobnie jak inne alergie pokarmowe. Najczęstszym objawem jest wysypka o charakterze pokrzywki, która zwykle pojawia się na policzkach i płatkach uszu. Może towarzyszyć jej silne swędzenie. Częstymi objawami są również:

  • utrzymująca się biegunka,
  • zaparcia i wzdęcia,
  • brak apetytu,
  • bóle brzucha,
  • kolka,
  • ulewania
  • wymioty.

Rzadziej występują objawy ze strony układu oddechowego:

  • zatkany nos,
  • objawy astmy,
  • trudności w oddychaniu,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • częste infekcje dróg oddechowych.

Czasami uczulenie objawia się jedynie zaburzeniami emocjonalnymi, trudnościami w zasypianiu bądź częstym budzeniem się i bólami głowy. Szczególnie niebezpiecznym objawem alergii jest wstrząs anafilaktyczny, który wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Występuje on jednak bardzo rzadko w przypadku uczulenia na mleko matki.

Przyczyna uczulenia: alergeny w pożywieniu matki

Warto wiedzieć, że alergii najczęściej nie wywołują substancje produkowane przez organizm matki, lecz alergeny z jej pożywienia, które przedostają się do mleka. Czasami dostają się one do organizmu dziecka już w życiu płodowym, przechodząc przez barierę łożyskową – wówczas objawy alergii mogą być widoczne już w momencie narodzin, a następnie są podtrzymywane przez karmienie piersią. Zwykle jednak alergia na matczyne mleko pojawia się między 2. tygodniem a 3. miesiącem życia.

Gdy pojawią się symptomy uczulenia, należy pilnie udać się do lekarza, który przeprowadzi wywiad, wykona badanie fizykalne i zaleci badania laboratoryjne, m.in. morfologię krwi i poziom przeciwciał IgE. Specjalista może zalecić też wykonanie testów skórnych z alergenami pokarmowymi. Najważniejszym badaniem jest tzw. test eliminacji i prowokacji, polegający na czasowym wyeliminowaniu z diety matki pokarmu podejrzewanego o wywoływanie alergii u dziecka.
Jeśli objawy ustąpią – w celu potwierdzenia, że dany pokarm odpowiadał za uczulenie – ponownie czasowo wprowadza się go do diety matki. Po potwierdzeniu źródła alergii eliminuje się dany składnik pożywienia na stałe.

Kontynuuj karmienie piersią – wykonaj test

Nie należy odstępować od naturalnego karmienia dziecka. Oprócz wyeliminowania pokarmu odpowiedzialnego za reakcję alergiczną u dziecka, powinnaś zacząć stosować dietę hipoalergiczną, czyli pozbawioną najczęstszych alergenów pokarmowych. Należą do nich:

  • mleko krowie i jego przetwory,
  • jaja,
  • ryby morskie i owoce morza,
  • kakao,
  • cytrusy,
  • soja,
  • orzechy,
  • mięso wołowe i cielęce.

Pamiętaj jednak, aby Twoja dieta była zrównoważona, bogata w witaminy i sole mineralne. W przypadku braku poprawy mimo eliminacji alergenów z diety matki, należy skonsultować się z lekarzem, który zaleci dalsze postępowanie. Konieczne może być np. podawanie leku przeciwalergicznego. Odstawienie mleka matczynego jest ostatecznością.

Alergie chodzą parami

Dziecko uczulone na mleko matki może cierpieć również na inne rodzaje alergii, dlatego szczególnie ważne jest, aby w jego otoczeniu nie było nadmiernej ilości kurzu, pleśni czy dymu tytoniowego. Warto wiedzieć, że ryzyko każdej alergii u dziecka jest większe, jeżeli w rodzinie występowały choroby alergiczne, jeżeli dziecko karmione było wcześnie preparatami mleka krowiego, a także jeżeli chorowało na biegunki bakteryjne lub wirusowe albo było narażone na alergeny w otoczeniu.

Powiązane artykuły

Lekarz Michał Berger
Michał Berger – lekarz, absolwent Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, miłośnik Łodzi i nauk przyrodniczych. Naukowo interesuje się chorobami wewnętrznymi, kardiologią, farmakologią kliniczną i wpływem zanieczyszczenia środowiska na zdrowie człowieka. Obecnie pracuje w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. dr. Władysława Biegańskiego w Łodzi.